<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>        <rss version="2.0"
             xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
             xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
             xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
             xmlns:admin="http://webns.net/mvcb/"
             xmlns:rdf="http://www.w3.org/1999/02/22-rdf-syntax-ns#"
             xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/">
        <channel>
            <title>
									فلسفة الجمال - منتديات ركائز				            </title>
            <link>https://rkayz.com/forums/philosophy-of-art/</link>
            <description>ركائز ، للنقاشات الأدبية والفلسفية</description>
            <language>ar</language>
            <lastBuildDate>Tue, 12 May 2026 05:48:29 +0000</lastBuildDate>
            <generator>wpForo</generator>
            <ttl>60</ttl>
							                    <item>
                        <title>الإبداع بالشعر، موجز لآراء الفلاسفة</title>
                        <link>https://rkayz.com/forums/topicid/174/</link>
                        <pubDate>Fri, 26 Dec 2025 17:12:21 +0000</pubDate>
                        <description><![CDATA[&nbsp;
&nbsp;
يقول أفلاطون في محاورة فيدروس:

&quot;أيُّ امرئٍ  يقتربُ من أبوابِ الشِّعر دون أن يمسَّهُ هَوَسُ ربّاتِ الفنون (Muses)، معتقدًا بسذاجته أنَّ امتلاك الحِرفة (المعرفة المهارية) وح...]]></description>
                        <content:encoded><![CDATA[<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
<p dir="rtl">يقول<span> </span>أفلاطون<span> </span>في<span> </span>محاورة<span> </span>فيدروس<span>:</span></p>
<blockquote>
<p dir="rtl"><span><br />"</span>أيُّ<span> </span>امرئٍ<span><span class="Apple-converted-space">  </span></span>يقتربُ<span> </span>من<span> </span>أبوابِ<span> </span>الشِّعر<span> </span>دون<span> </span>أن<span> </span>يمسَّهُ<span> </span>هَوَسُ<span> </span>ربّاتِ<span> </span>الفنون<span> (Muses)</span>،<span> </span>معتقدًا<span> </span>بسذاجته<span> </span>أنَّ<span> </span>امتلاك<span> </span>الحِرفة<span> (</span>المعرفة<span> </span>المهارية<span>) </span>وحدها<span> </span>سيجعل<span> </span>منه<span> </span>شاعرًا<span> </span>مقتدرًا،<span> </span>فإن<span> </span>مصيرَه<span> </span>الإخفاق،<span> </span>وسيتلاشى<span> </span>شِعره<span> </span>ويغدو<span> </span>عدمًا<span> </span>أمام<span> </span>شعر<span> </span>أولئك<span> </span>الذين<span> </span>مسَّهم<span> </span>الجنون<span> </span>المقدس<span>"</span></p>
</blockquote>
<p dir="rtl"> </p>
<p dir="rtl">يبرز<span> </span>هنا<span> </span>إشكالية<span> </span>الموهبة<span> </span>الشعرية<span> </span>في<span> </span>عيون<span> </span>العلم<span> </span>والتحليل<span> </span>والتفكيك<span> </span>ومحاولات<span> </span>وضع<span> </span>الطرق<span> </span>والتقنيات،<span> </span>فالشعر<span> </span>وإن<span> </span>كان<span> </span>أداءً<span> </span>تقنيًا<span> </span>لتعاليم<span> </span>معينة<span> </span>فإنه<span> </span>يحمل<span> </span>في<span> </span>إبداعه<span> </span>الجزء<span> </span>الروحي<span> </span>الذي<span> </span>يبدأ<span> </span>بالإلهام،<span> </span>الذي<span> </span>يمثّل<span> </span>عند<span> (</span>أفلاطون<span>) </span>ومن<span> </span>تأثر<span> </span>به،<span> </span>امتدادًا<span> </span>للغيبي<span> </span>المرتبط<span> </span>بربات<span> </span>الفنون<span> (</span>بنات<span> </span>زيوس<span>) </span>اللاتي<span> </span>يمنحن<span> </span>الشعور<span> </span>الخاص<span> </span>بالشعر<span> </span>وإنتاجه،<span> </span>أي<span> </span>الموهبة<span> </span>والميول<span> </span>والإبداع،<span> </span>ورمزية<span> </span>ربات<span> </span>البيوت،<span> </span>هي<span> </span>دلالة<span> </span>الوجود<span> </span>الروحي<span> </span>أمام<span> </span>الوجود<span> </span>المادي،<span> </span>فالتقنية<span> </span>والمعرفة<span> </span>وتطبيقها<span> </span>مسألة<span> </span>تخص<span> </span>العالم<span> </span>الذي<span> </span>نعيشه<span> </span>ونعقله<span> </span>أما<span> </span>الإلهام<span> </span>والانهماك<span> </span>والانتاج<span> </span>الإبداعي<span> </span>فهي<span> </span>الروح،<span> </span>أي<span> </span>ما<span> </span>هو<span> </span>ممتد<span> </span>من<span> </span>عالم<span> </span>الآلهة،<span> </span>وهنا<span> </span>ليست<span> </span>النفس<span> </span>البشرية<span> </span>بصفتها<span> </span>مزيجا<span> </span>بين<span> </span>عالمين<span> (</span>روحي<span>/</span>إلهي<span> </span>ومادي<span>/</span>جسدي<span>) </span>مصدر<span> </span>الإلهام<span> </span>بل<span> </span>العالم<span> </span>الروحي<span>/</span>الإلهي<span> </span>مصدره<span> </span>المباشر<span> </span>فقط<span> </span>وهو<span> </span>معيار<span> </span>الخلود<span> </span>والبقاء<span> </span>للشعر<span>.<br /></span>هذه<span> </span>النظرة<span> </span>من<span> </span>الحيرة<span> </span>أمام<span> </span>النشوة<span> </span>التي<span> </span>تمس<span> </span>الشاعر<span> </span>ليبدع،<span> </span>هي<span> </span>ذاتها<span> </span>نجدها<span> </span>عند<span> </span>كانط<span> </span>وتمييزه<span> </span>بين<span> </span>العبقرية<span> </span>والعلم<span> :<span class="Apple-converted-space"> </span></span></p>
<p dir="rtl"> </p>
<blockquote>
<p dir="rtl"><span>"</span>المرء<span> </span>يمكنه<span> </span>أن<span> </span>يتعلَّم<span> </span>كل<span> </span>ما<span> </span>عرضه<span> </span>نيوتن<span> </span>في<span> </span>كتابه<span> </span>الخالد<span>: </span>مبادئ<span> </span>فلسفة<span> </span>الطبيعة،<span> </span>مهما<span> </span>كان<span> </span>اكتشاف<span> </span>ذلك<span> </span>ليقتضي<span> </span>من<span> </span>قدرة<span> </span>بالغة<span> </span>في<span> </span>ذلك<span> </span>الرأس،<span> </span>لكن<span> </span>أحداً<span> </span>لا<span> </span>يستطيع<span> </span>أن<span> </span>يتعلَّم<span> </span>كيف<span> </span>ينظم<span> </span>قصائد<span> </span>مملوءة<span> </span>بالروح،<span> </span>مهما<span> </span>تكن<span> </span>جميع<span> </span>تعليمات<span> </span>فن<span> </span>الشعر<span> </span>مسهبة<span> </span>والنماذج<span> </span>عنه<span> </span>ممتازة<span>. </span>والسبب<span> </span>في<span> </span>ذلك<span> </span>أن<span> </span>نيوتن<span> </span>كان<span> </span>في<span> </span>وسعه<span> </span>أن<span> </span>يوضِّح<span> </span>لنفسه<span> </span>وللآخرين<span> </span>ولخلفائه<span> </span>كل<span> </span>لحظات<span> </span>سيره،<span> </span>ابتداءً<span> </span>من<span> </span>العناصر<span> </span>الأولية<span> </span>للهندسة<span> </span>حتى<span> </span>أعظم<span> </span>اكتشافاته<span> </span>وأعمقها؛<span> </span>لكن<span> </span>لا<span> </span>هوميروس<span>() </span>ولا<span> </span>فيلاند<span>() </span>قادر<span> </span>على<span> </span>أن<span> </span>يبيِّن<span> </span>كيف<span> </span>تنبثق<span> </span>أفكاره<span> </span>الغنية<span> </span>بالخيال،<span> </span>ومع<span> </span>ذلك<span> </span>الحبلى<span> </span>بالمعاني<span> </span>في<span> </span>الوقت<span> </span>نفسه،<span> </span>وكيف<span> </span>تجد<span> </span>بعضها<span> </span>البعض<span> </span>في<span> </span>ذهنه،<span> </span>لأنه<span> </span>هو<span> </span>نفسه<span> </span>لا<span> </span>يعرف،<span> </span>ولا<span> </span>يستطيع<span> </span>أن<span> </span>يعلِّم<span> </span>ذلك<span> </span>للآخرين<span> </span>أيضاً<span>."</span></p>
</blockquote>
<p dir="rtl"> </p>
<p dir="rtl"><span>&#x25aa;&#xfe0f;</span><span> </span>بناء<span> </span>على<span> </span>قول<span> </span>كانط<span> </span>وكما<span> </span>نعلم<span> </span>الشعر،<span> <br /></span></p>
<p dir="rtl"><span></span>نحن<span> </span>أمام<span> </span>طريقتين<span> </span>متزامنتين<span> </span>للإنتاج<span> </span>الشعري،<span> </span>طريقة<span> </span>أولى<span> </span>تمثل<span> </span>الوسائل<span> </span>والأدوات،<span> </span>مثلا<span> </span>الوزن<span> </span>ومعرفة<span> </span>الألحان<span> </span>والتدرب<span> </span>عليها،<span> </span>والدراية<span> </span>اللفظية<span> </span>والبلاغية،<span> </span>وطريقة<span> </span>ثانية<span> </span>تمثل<span> </span>ما<span> </span>تحدث<span> </span>عنه<span> </span>كانط<span> </span>بأنه<span> </span>انبثاق<span> </span>الأفكار<span> </span>والخيالات<span> </span>الغنية<span> </span>بالمعنى<span> </span>أي<span> </span>ما<span> </span>لا<span> </span>يسعنا<span> </span>وضعه<span> </span>في<span> </span>آليات<span> </span>وتدريبات<span> </span>نتعلمها<span>.</span></p>
<p dir="rtl"><span>&#x25aa;&#xfe0f;</span><span> </span>يقفز<span> </span>نيتشه<span> </span>معضلة<span> </span>الإبداع<span> </span>الشعري<span> </span>دون<span> </span>أن<span> </span>يفسرها<span> </span>ليجعلها<span> </span>هامشية<span> </span>مادام<span> </span>الأفكار<span> </span>مصدرها<span> </span>المجتمع،<span> </span>فيقول<span> </span>بكتابه<span> </span>إنساني<span> </span>مفرط<span> </span>في<span> </span>إنسانيته<span>:</span></p>
<blockquote>
<p dir="rtl"><span><br />“</span>إضافة<span> </span>إلى<span> </span>ذلك<span> </span>فإن<span> </span>الشاعر<span> </span>نفسه<span> </span>ينسى<span> </span>داخل<span> </span>ما<span> </span>يشبه<span> </span>الغيبوبة<span> </span>قي<span> </span>عمله<span> </span>الإبداعي<span>: </span>من<span> </span>أين<span> </span>تأتيه<span> </span>تلك<span> </span>الحكمة<span>” </span></p>
</blockquote>
<p dir="rtl">يتجه<span> </span>نيتشه<span> </span>هنا<span> </span>للذات،<span> </span>ضمنيا<span> </span>ليهمش<span> </span>العملية<span> </span>الإبداعية<span> </span>وحيرتها<span> </span>بقوله<span> (</span>ينسى<span>) </span>لكنه،<span> </span>يرى<span> </span>قبل<span> </span>ذلك،<span> </span>بأن<span> </span>الشاعر<span> </span>لسان<span> </span>المجتمع<span>/</span>الشعب<span> </span>فما<span> </span>يقوله<span> </span>مصدره<span> </span>المجتمع<span>:<span class="Apple-converted-space"> <br /><br /></span></span></p>
<blockquote>
<p dir="rtl"><span>"</span>يعبّر<span> </span>الشاعر<span> </span>عن<span> </span>الآراء<span> </span>السامية<span> </span>العامة<span> </span>التي<span> </span>تدور<span> </span>في<span> </span>ذهن<span> </span>شعب<span> </span>ما<span> </span>،<span> </span>إنه<span> </span>لسان<span> </span>حالها<span> </span>ومزمارها<span> </span>،<span> </span>إلا<span> </span>أنه<span> </span>ينطق<span> </span>بها<span> </span>بواسطة<span> </span>الأوزان<span> </span>وكل<span> </span>الوسائل<span> </span>الفنية مما<span> </span>يجعل<span> </span>الشعب<span> </span>يتقبلها<span> </span>كشيء<span> </span>جديد<span> </span>كليّا<span> </span>وبديع،<span> </span>ويغدو<span> </span>معتقدا<span> </span>بكل<span> </span>جدية<span> </span>بأن<span> </span>الشاعر<span> </span>لسان<span> </span>الآلهة<span>"<br /><br /></span></p>
</blockquote>
<p dir="rtl">لكنه<span> </span>لم<span> </span>يفسر<span> </span>بالطبع<span> </span>ما<span> </span>تحدثنا<span> </span>عنه<span> (</span>طريقة<span> </span>الإبداع<span>) </span>أو<span> </span>كيف<span> </span>من<span> </span>الممكن<span> </span>تحويل<span> </span>المواد<span> </span>الفكرية<span> </span>لتراكيب<span> </span>ذات<span> </span>أسلوب<span> </span>انفعالي<span> </span>فني،<span> </span>فهنا<span> </span>العمل<span> </span>الذاتي<span> </span>لا<span> </span>يمكننا<span> </span>جعله</p>
<p dir="rtl"><span> </span>تعاليم،<span> </span>بل<span> </span>هو<span> </span>موهبة<span> </span>وهذا<span> </span>صلب<span> </span>ما<span> </span>قاله<span> </span>كانط<span> </span>،<span> </span>وقبله<span> </span>أفلاطون<span> </span>الذي<span> </span>كان<span> </span>متأثرًا<span> </span>بوثنية<span> </span>مجتمعه<span> (</span>ربّات<span> </span>الشعر<span>) </span>بنات<span> </span>زيوس،<span> </span>وما<span> </span>أسماه<span> </span>الجنون<span> </span>المقدس<span>.<br /><br /></span>كل<span> </span>هذا<span> </span>يشير<span> </span>لشيء<span> </span>غيبي،<span> </span>نطلق<span> </span>عليه<span> </span>اليوم<span> </span>بلغة<span> </span>هذا<span> </span>العصر<span> (</span>أعمال<span> </span>لا<span> </span>وعية<span>) </span>تنتج<span> </span>هذا<span> </span>الشعر،<span> </span>من<span> </span>خلال<span> </span>هذا<span> </span>الذي<span> </span>نستشعره<span> </span>فينا<span> </span>ونحن<span> </span>منهمكون<span> </span>بالنظم<span> </span>الشعري<span> </span>ومستغرقين<span> </span>بلحظة<span> </span>الشعر،<span> </span>وهذا<span> </span>الذي<span> </span>هو<span> (</span>غيبي<span>) </span>يفتح<span> </span>الاحتمالات<span> </span>لمعرفة<span> </span>طبيعته<span> </span>،<span> </span>وقد<span> </span>اتجه<span> </span>الأكثرية<span> </span>نحو<span> </span>مصدره<span> </span>لا<span> </span>نحو<span> </span>آليته<span> </span>وكيف<span> </span>تعمل،،،،،</p>
<p dir="rtl">للحديث بقية.</p>
56
<p dir="rtl"><br /><br /><br />(ما سبق مجرد سرد آراء مقتضبة وللفلاسفة بمختلف توجهاتهم آراء متباينة من الممكن كتابتها معنا ،، للفائدة )</p>
<p>&nbsp;</p>]]></content:encoded>
						                            <category domain="https://rkayz.com/forums/philosophy-of-art/">فلسفة الجمال</category>                        <dc:creator>عصام مطير</dc:creator>
                        <guid isPermaLink="true">https://rkayz.com/forums/topicid/174/</guid>
                    </item>
				                    <item>
                        <title>تعريف الإبداع وعلاقته بالفن</title>
                        <link>https://rkayz.com/forums/topicid/127/</link>
                        <pubDate>Sun, 19 Jan 2025 08:38:48 +0000</pubDate>
                        <description><![CDATA[أنقل لكم فكرة بديعة في تعريف الإبداع عند الفنانين/الرسامين مثالا ، وينطبق ذلك على الشعراء ، من كتاب عظيم اسمه Creativity : 
 
 

 
&quot;الإبداع ليس بأي حال من الأحوال مجرد &quot;حل للمشاكل.
يمك...]]></description>
                        <content:encoded><![CDATA[<p> </p>
<p class="p1" dir="rtl"><span class="s1">أنقل لكم فكرة بديعة في تعريف الإبداع عند الفنانين/الرسامين مثالا ، وينطبق ذلك على الشعراء ، من كتاب عظيم اسمه Creativity : </span></p>
<p class="p2"> </p>
<p> </p>
<blockquote>
<p> </p>
<p class="p1"><span class="s1">"</span><span class="s2">الإبداع</span><span class="s1"> </span><span class="s2">ليس</span><span class="s1"> </span><span class="s2">بأي</span><span class="s1"> </span><span class="s2">حال</span><span class="s1"> </span><span class="s2">من</span><span class="s1"> </span><span class="s2">الأحوال</span><span class="s1"> </span><span class="s2">مجرد</span><span class="s1"> "</span><span class="s2">حل</span><span class="s1"> </span><span class="s2">للمشاكل</span><span class="s1">.</span></p>
<p class="p1"><span class="s2">يمكن</span><span class="s1"> </span><span class="s2">أن</span><span class="s1"> </span><span class="s2">يساعد</span><span class="s1"> </span><span class="s2">التفكير</span><span class="s1"> </span><span class="s2">الإبداعي</span><span class="s1"> </span><span class="s2">عند</span><span class="s1"> </span><span class="s2">حل</span><span class="s1"> </span><span class="s2">المشكلات</span><span class="s1"> (</span><span class="s2">وإيجادها</span><span class="s1"> </span><span class="s2">وتعريفها</span><span class="s1">)</span><span class="s2">،</span><span class="s1"> </span><span class="s2">ولكن</span><span class="s1"> </span><span class="s2">هناك</span><span class="s1"> </span><span class="s2">ما</span><span class="s1"> </span><span class="s2">هو</span><span class="s1"> </span><span class="s2">أكثر</span><span class="s1"> </span><span class="s2">من</span><span class="s1"></span><span class="s2">ذلك</span><span class="s1">. </span><span class="s2">غالبا</span><span class="s1"> </span><span class="s2">ما</span><span class="s1"> </span><span class="s2">يكون</span><span class="s1"> </span><span class="s2">الفن</span><span class="s1"> </span><span class="s2">الإبداعي</span><span class="s1"> (</span><span class="s2">الذي</span><span class="s1"> </span><span class="s2">هو</span><span class="s1"> </span><span class="s2">بالتأكيد</span><span class="s1"> </span><span class="s2">تكرارا للمعنى</span><span class="s1">) </span><span class="s2">معبرا</span><span class="s1"> </span><span class="s2">عن</span><span class="s1"> </span><span class="s2">الذات</span><span class="s1"> </span><span class="s2">واستكشافيا</span><span class="s1"></span><span class="s2">وجماليا</span><span class="s1"> </span><span class="s2">أكثر</span><span class="s1"> </span><span class="s2">من</span><span class="s1"> </span><span class="s2">حل</span><span class="s1"> </span><span class="s2">المشكلات</span><span class="s1">. </span><span class="s2">ومع</span><span class="s1"> </span><span class="s2">ذلك،</span><span class="s1"> </span><span class="s2">فإن</span><span class="s1"> </span><span class="s2">فصل</span><span class="s1"> </span><span class="s2">الإبداع</span><span class="s1"> </span><span class="s2">عن</span><span class="s1"> </span><span class="s2">حل</span><span class="s1"> </span><span class="s2">المشكلات</span><span class="s1"> </span><span class="s2">يعتمد</span><span class="s1"> </span><span class="s2">كليا</span><span class="s1"> </span><span class="s2">على</span><span class="s1"> </span><span class="s2">كيفية</span><span class="s1"></span><span class="s2">تعريف</span><span class="s1"> </span><span class="s2">المشكلة</span><span class="s1">. "</span></p>
<p class="p2"> </p>
<p class="p1"><span class="s1">"</span><span class="s2">إذا</span><span class="s1"> </span><span class="s2">تم</span><span class="s1"> </span><span class="s2">تعريف</span><span class="s1"> </span><span class="s2">المشكلة</span><span class="s1"> </span><span class="s2">من</span><span class="s1"> </span><span class="s2">حيث</span><span class="s1"> </span><span class="s2">عقبة</span><span class="s1"> </span><span class="s2">بين</span><span class="s1"> </span><span class="s2">الذات</span><span class="s1"> </span><span class="s2">والهدف،</span><span class="s1"> </span><span class="s2">فيمكن</span><span class="s1"> </span><span class="s2">تسمية</span><span class="s1"> </span><span class="s2">الكثير</span><span class="s1"> </span><span class="s2">من</span><span class="s1"> </span><span class="s2">نشاط</span><span class="s1"> </span><span class="s2">الفنانين</span><span class="s1"></span><span class="s2">بحل</span><span class="s1"> </span><span class="s2">المشكلات</span><span class="s1">.</span></p>
<p class="p1"><span class="s2">قد</span><span class="s1"> </span><span class="s2">يحلون</span><span class="s1"> </span><span class="s2">مشكلة</span><span class="s1"> </span><span class="s2">إيجاد</span><span class="s1"> </span><span class="s2">وسيلة</span><span class="s1"> </span><span class="s2">للتعبير</span><span class="s1"> </span><span class="s2">عن</span><span class="s1"> </span><span class="s2">فكرة</span><span class="s1"> </span><span class="s2">أو</span><span class="s1"> </span><span class="s2">تحسين</span><span class="s1"> </span><span class="s2">تقنية</span><span class="s1"> </span><span class="s2">على</span><span class="s1"> </span><span class="s2">أفضل</span><span class="s1"> </span><span class="s2">وجه</span><span class="s1">. </span><span class="s2">لن</span><span class="s1"> </span><span class="s2">يرى</span><span class="s1"> </span><span class="s2">أي</span><span class="s1"> </span><span class="s2">شخص</span><span class="s1"></span><span class="s2">آخر</span><span class="s1"> </span><span class="s2">أنها</span><span class="s1"> </span><span class="s2">مشكلة،</span><span class="s1"> </span><span class="s2">خاصة</span><span class="s1"> </span><span class="s2">لأنه</span><span class="s1"> </span><span class="s2">النشاط</span><span class="s1"> </span><span class="s2">المفضل</span><span class="s1"> </span><span class="s2">للفنان،</span><span class="s1"> </span><span class="s2">وقد</span><span class="s1"> </span><span class="s2">يبتسم</span><span class="s1"> </span><span class="s2">ويقضي</span><span class="s1"> </span><span class="s2">وقتا</span><span class="s1"> </span><span class="s2">رائعا</span><span class="s1"> </span><span class="s2">أثناء</span><span class="s1"> </span><span class="s2">القيام</span><span class="s1"> </span><span class="s2">بالفن</span><span class="s1">. </span><span class="s2">قد</span><span class="s1"></span><span class="s2">لا</span><span class="s1"> </span><span class="s2">يبدو</span><span class="s1"> </span><span class="s2">الأمر</span><span class="s1"> </span><span class="s2">وكأنه</span><span class="s1"> </span><span class="s2">جهد؛</span><span class="s1"> </span><span class="s2">قد</span><span class="s1"> </span><span class="s2">لا</span><span class="s1"> </span><span class="s2">يبدو</span><span class="s1"> </span><span class="s2">أن</span><span class="s1"> </span><span class="s2">الفنان</span><span class="s1"> </span><span class="s2">لديه</span><span class="s1"> </span><span class="s2">أي</span><span class="s1"> </span><span class="s2">مشاكل</span><span class="s1"> </span><span class="s2">على</span><span class="s1"> </span><span class="s2">الإطلاق</span><span class="s1">"</span></p>
<p class="p2"> </p>
<p class="p1"><span class="s1">"</span><span class="s2">هذه</span><span class="s1"> </span><span class="s2">هي</span><span class="s1"> </span><span class="s2">الحالة</span><span class="s1"> </span><span class="s2">المعاكسة</span><span class="s1"> </span><span class="s2">لما</span><span class="s1"> </span><span class="s2">تم</span><span class="s1"> </span><span class="s2">وصفه</span><span class="s1"> </span><span class="s2">في</span><span class="s1"> </span><span class="s2">الفقرة</span><span class="s1"> </span><span class="s2">السابقة</span><span class="s1">. </span><span class="s2">لم</span><span class="s1"> </span><span class="s2">يشعر</span><span class="s1"> </span><span class="s2">المبدع</span><span class="s1"> </span><span class="s2">بالمشاكل</span><span class="s1"> </span><span class="s2">التي</span><span class="s1"> </span><span class="s2">رآها</span><span class="s1"></span><span class="s2">الآخرون،</span><span class="s1"> </span><span class="s2">ولكن</span><span class="s1"> </span><span class="s2">هنا</span><span class="s1"> </span><span class="s2">لا</span><span class="s1"> </span><span class="s2">أحد</span><span class="s1"> </span><span class="s2">يرى</span><span class="s1"> </span><span class="s2">المشكلة</span><span class="s1"> </span><span class="s2">إلا</span><span class="s1"> </span><span class="s2">صاحبها</span><span class="s1">! </span><span class="s2">غالبا</span><span class="s1"> </span><span class="s2">ما</span><span class="s1"> </span><span class="s2">توصف</span><span class="s1"> </span><span class="s2">هذه</span><span class="s1"> </span><span class="s2">الحالة</span><span class="s1"> </span><span class="s2">الأخيرة</span><span class="s1"> </span><span class="s2">بأنها</span><span class="s1"> </span><span class="s2">مشكلة</span><span class="s1">. </span><span class="s2">المشاكل</span><span class="s1"> </span><span class="s2">كلها</span><span class="s1"> </span><span class="s2">بهذه</span><span class="s1"> </span><span class="s2">الطريقة؛</span><span class="s1"> </span><span class="s2">كلها</span><span class="s1"> </span><span class="s2">تفسيرات</span><span class="s1"> </span><span class="s2">شخصية</span><span class="s1">. </span><span class="s2">إنه</span><span class="s1">ا </span><span class="s2">ليست</span><span class="s1"> </span><span class="s2">معطاة،</span><span class="s1"> </span><span class="s2">وليست</span><span class="s1"> </span><span class="s2">كيانات</span><span class="s1"> </span><span class="s2">موضوعية</span><span class="s1">"</span></p>
<p class="p2"> </p>
</blockquote>
<p class="p1" dir="rtl"><span class="s1">هذه الفقرة البديعة كتبها :</span></p>
<p class="p2" dir="rtl"> </p>
<p class="p1" dir="rtl"><span class="s1">“Runco MA, ed. Problem finding, problem solving, and creativity. Norwood, NJ: Ablex; 1994a pp. 40–76.”</span></p>
<p class="p2"> </p>
<p class="p1"><span class="s1">“Creativity</span></p>
<p class="p1"><span class="s1">Theories and Themes: Research, Development, and Practice."</span></p>
<p class="p2"> </p>
<p class="p1"><span class="s1">Mark A. Runco</span></p>
<p class="p2"> </p>
<p class="p1" dir="rtl"><span class="s1">. </span></p>
<p class="p2" dir="rtl"> </p>
<p class="p1" dir="rtl"><span class="s1">وخلاصة القول أن الإبداع إذا اعتبرناه<span class="Apple-converted-space">  </span>ابتكار حلول للمشاكل ، فقبل الابتكار هناك التعرف على المشكلة التي يراد حلها وبهذا فإن الرسام يرى ما نعتبره مشكلة بطريقة مغايرة فيحلها<span class="Apple-converted-space">  </span>بالتعبير الفني أو لا يراها مشكلة بالأساس بالطريقة التي يراها الآخرون كذلك ، وهذا أيضا ينطبق على الشاعر ، إن التفسير هذا بديع وجميل …</span></p>
<p class="p2"> </p>
<p> </p>
<p> </p>]]></content:encoded>
						                            <category domain="https://rkayz.com/forums/philosophy-of-art/">فلسفة الجمال</category>                        <dc:creator>عصام مطير</dc:creator>
                        <guid isPermaLink="true">https://rkayz.com/forums/topicid/127/</guid>
                    </item>
				                    <item>
                        <title>المتعة الجمالية ..</title>
                        <link>https://rkayz.com/forums/topicid/125/</link>
                        <pubDate>Thu, 19 Dec 2024 15:06:38 +0000</pubDate>
                        <description><![CDATA[من كتاب علم الجمال ، مقدمة قصيرة جدا اخترت لكم هذه الفقرات المفيدة :
 

‏&quot;مفهوم مهم آخر غالبا ما يستخدم عند الحديث عن الفرق بين الجمالي وغير الجمالي هو المتعة.‏الفكرة العامة هي أن الجمالي...]]></description>
                        <content:encoded><![CDATA[<p> </p>
<p> </p>
<p>من كتاب علم الجمال ، مقدمة قصيرة جدا اخترت لكم هذه الفقرات المفيدة :</p>
<p> </p>
<blockquote>
<p><br /><br />‏"مفهوم مهم آخر غالبا ما يستخدم عند الحديث عن الفرق بين الجمالي وغير الجمالي هو المتعة.<br />‏الفكرة العامة هي أن الجماليات تدور حول المتعة وغير الجمالي ليس كذلك. التجارب الجمالية هي (في كثير من الأحيان - من الواضح ليس دائما) تجارب ممتعة - لهذا السبب نحب الحصول عليها. الأمل هو أن نتمكن من فهم ما الذي يجعل التجربة جمالية إذا فهمنا المتعة التي تنطوي عليها.<br /><br />‏ليست كل المتعة جمالية. جادل إيمانويل كانط (1724-1804) بإسهاب بأن ما يميز المتعة الجمالية هو أنها غير مهتمة. وكتبت ملايين الصفحات حول ما قد تعنيه هذه "المتعة غير المهتمة". بدلا من القيام بالمزيد من منحة كانط الدراسية، أريد أن أبدأ بعلم نفس المتعة.<br /><br />‏يميز علماء النفس بين نوعين من المتعة. <br /> النوع الأول من المتعة هو ما تشعر به عندما يتوقف شيء غير سار. سأطلق عليها "<span style="color: #800080">متعة الإغاثة</span>" لأنها ناتجة عن عودة الجسم إلى حالته الطبيعية بعد فترة من الاضطراب. لذلك إذا كنت جائعا بشدة وأخيرا حصلت على تناول شيء ما، فإن المتعة التي تشعر بها هي متعة الإغاثة - يعود جسمك إلى حالته الطبيعية قبل الجوع.<br /><br />‏متعة الإغاثة قصيرة الأجل. <br />‏لقد انتهينا من الأشياء غير السارة - المتعة تمثل لحظة الراحة. لكنها مجرد لحظة. ومتعة الإغاثة لا تحفز. قد يكون نتيجة لشيء نفعله، لكنه لا يجعلنا نفعل المزيد من الأشياء.<br /><br />‏قارن هذا مع ما سأسميه <span style="color: #800080">"المتعة المستدامة</span>". إن الحفاظ على المتعة يحفزنا على الاستمرار في القيام بما نقوم به - فهو يحافظ على نشاطنا. نحن نسير على طول الشاطئ وهو ممتع للغاية. إنه ليس راحة من أي شيء. إنه شعور جيد. يمكن أن يستمر لفترة طويلة - على عكس متعة الراحة. وهذا يحفزنا على الاستمرار في المشي.<br /><br /><strong><span style="color: #ff0000">‏كما يشير الفيلسوف الكندي موهان ماثين (1948-)، بناء على هذه الفروق النفسية، إلى أن نشاط واحد ونفس النشاط يمكن أن يمنحك متعة الإغاثة في بعض السياقات والحفاظ على المتعة في سياق آخر</span></strong>. الأكل مثال جيد. يمكن أن يمنحك متعة الراحة عندما يكون لديك أول لقمة بعد عدم تناول الطعام لمدة يوم. ولكن يمكن أن يمنحك أيضا متعة مستدامة إذا كنت تستمتع بوجبة شهية.<br /><br />‏عادة ما تكون المتعة الجمالية هي الحفاظ على المتعة. أنت تنظر إلى لوحة، والمتعة التي تشعر بها تحفزك على الاستمرار في النظر إليها. إنه نشاط مفتوح تماما مثل المشي على طول الشاطئ. يحافظ سعادتنا على مشاركتنا المستمرة في اللوحة.."</p>
</blockquote>
<p> </p>
<p> </p>
<p> </p>
<p><br /><br />‏علم الجمال: مقدمة قصيرة جدا<br /><br />‏بينس ناناي</p>
47
<p><br />‏“Bence Nanay<br />‏Aesthetics<br />‏A Very Short Introduction”</p>
<p> </p>
<p> </p>
<p> </p>]]></content:encoded>
						                            <category domain="https://rkayz.com/forums/philosophy-of-art/">فلسفة الجمال</category>                        <dc:creator>عصام مطير</dc:creator>
                        <guid isPermaLink="true">https://rkayz.com/forums/topicid/125/</guid>
                    </item>
				                    <item>
                        <title>كيف يقتل العلم الجمال ؟ مدخل مختصر</title>
                        <link>https://rkayz.com/forums/topicid/122/</link>
                        <pubDate>Tue, 03 Dec 2024 09:54:01 +0000</pubDate>
                        <description><![CDATA[وافق روجيه غارودي ، بكتابه البنيوية ، ما قاله رومان جاكبسون :

لست أرى كيف يمكن للواحد منا ، متى ما كانت بغيته دراسة اللغات والفنون ، ألا يسعى إلى وضع يده على بنيتها ، وأولئك الذين يتكلمون...]]></description>
                        <content:encoded><![CDATA[<p> </p>
<p><br /><br />وافق روجيه غارودي ، بكتابه البنيوية ، ما قاله رومان جاكبسون :</p>
<blockquote>
<p><br /><br />لست أرى كيف يمكن للواحد منا ، متى ما كانت بغيته دراسة اللغات والفنون ، ألا يسعى إلى وضع يده على بنيتها ، وأولئك الذين يتكلمون عن شيء آخر يثرثرون ولا يمارسون العلم " <br /><br />البنيوية ، ص ٢٥</p>
</blockquote>
<p><br /><br />يهمنا بهذا الرأي ، أن نبرز خطورته على "الجمال" وتجربته ، فالظاهرة الفنية تحديدًا هي خليط شبه متجانس وغير مفهوم العلاقات بين مستويات تركيبية (علمية فيزيائية ليست غالبا بمرأى العين أو الحس) وأخرى ظاهرية (الشيء كما يبدو لنا) بعض ما فيها لا يمكننا فهمه واختزاله . <br /><br />ثم إن تعظيم "العلم" يقف ضد سياق الجمال ذاته فهو بالنهاية قاتل الرونق والبريق والإثارة ، من الممكن تلخيص ذلك بالتالي: <br /><br /><br />&#x25fe;&#xfe0f;صرف الذهن -ولو جزئيا- عن الانسجام والتلذذ والشعور بالظاهرة الجمالية ، (تجربة الجمال) إلى التكوين والمركّب والنظرية الذين جميعا يعيقون تدفق التجربة الجمالية عبر التذكّر الواعي للمعرفة والانشغال بتحليل المكونات وإيجاد العلاقات وهذا التفكير العلمي يصرف الشعور الكامل وينشغل بالاختزالات والاختصارات ، <br /><br />مثلا : أشاهد شجرة مثمرة ، وأسمع غناء العصافير ، وأشم شذى الورد ، والأضواء المنعكسة تثير بي حيوية النظر ، بالإضافة للكثير من الأمور البادية بالمشهد الجميل ، ولكني لو فكّرت (ولو للحظة) بمعادلة تحويل الضوء بكيمياء الورقة الخضراء ، فإني قاطعت التجربة الجمالية بالتذكر واستحضار المعلومة وما يخصها من خطوات ونتائج ، قد يشعرني ذلك بلذة المعرفة لكنها أقل بكثير من لذة الجمال الذي أعيشه وقد غادرته بفعل العلم ذاته .<br /><br /><br />&#x25fe;&#xfe0f;التأمل للشعور ليس التأمل للفهم والاستنباط ، الأول يصب في حشد طاقة الروح والعقل في جمع ما يمكنني من هذه الثروة الجمالية خلال الزمن الذي أقضيه في لحظتها <br />مثلا :<br /><br />( أنا على الشاطئ ، منبهر بزرقة البحر وذهبية الرمل ، والموج الذي يريد أن يقول ولا يقول ، <br />أمد لكل هذا ذهني ، وأصمت ، وأما ما بي من تدفق للوعي فأوجهه تماما نحو الموج ، <br />أنا هنا أتأمل للشعور وليس لأني أريد وضع قاعدة . )<br /><br /><br />أما التأمل للفهم والاستنباط فهو صراع بين ذوات الأشياء وعلاقاتها في ذهني ، ومحاولات مكثفة لتمرير قواعد النحو للرياضيات ، للجغرافيا ، للمعقولات ، للمشهد الذي أراه ، إنه حلب الذاكرة بيد النظر في الظاهرة التي أمامي ، وهذا لا علاقة له بالجمال بل باختزال/اختصار المشهد وإرجاعه لقواعد نظرية نعتقد بأنها هي أسس المشهد ، لكنها حتما بالنسبة للحمال ستظل ناقصة . <br /><br /><br /><br /><br />&#x25fe;&#xfe0f;الجمال يشترط الجهل والنسيان ، من جهة ، والرغبة وطاقة الحياة/الروح من جهة أخرى . <br />متى ما وضعنا قاعدة ما واعتقدنا أنها تفسر لنا أي شيء جميل أمامنا ، نكون هنا قد حاولنا اغتيال الجمال عبر إهانته بالمعرفة ، وبالوقت ذاته نكون قد اغتلنا اللذة في أنفسنا لأن المعلوم المجرب ضد الحديث والجديد الذي لم نتخذ موقفًا منه ، وليس في ذاكرتنا من شوائب ومتعلقات سيئة ضده ، وبهذا فنسبة الانبهار به ستكون عالية حال كونه جديدا ، والانبهار. موقف من الجميل وهو حكم نفسي تلقائي . <br />بخصوص الرغبة وطاقة الحياة فهي دلالة على الروح ونشاطها ، (لا أقول برأي فرويد الجنسي عن طاقة الليبيدو ، لأن الجنس هو أيضًا امتداد لشكل أعمق يمثّل طاقة الحياة الأساسية ، الخلاف هنا بعضه لفظي وبعضه الآخر يخص الاختلاف الوظيفي بين أنسجة الجسم فيما يخص الشعور واللذة) .<br /><br /><br />&#x25fe;&#xfe0f; صرامة المأمونية بالعلم.<br />من الواضح لي أن الخطر مثير شعوري رائع للحياة ، وهو يعمل بذواتنا بأشكال مختلفة ، بعضها عميق قديم أن تدرك منذ صغرك أن هناك عالم خطر بالخارج مما يجعلك أيضًا تعي أهمية والديك ، وبعضها سطحي مثلا ( علي أن غسل يدي مخافة عدوى مصافحة شخص يعطس ) ، <br /><br />والشعور بالخطر يأتي على هيئة قلق ، كوابيس ، هلع ، شكوك ، سوء ظن ، إلخ <br /><br />وقد يأتي انجذابا ولذة ، (إذا كان ضئيلا) أو بناء على شخصية وتركيب بعضنا (القيادي) ، (الثائر) ، (المنتقم) وأيضًا وبشكل ملحوظ لي : (محب الجمال)<br /><br />وهو أيضا بمقادير أقل مرتبط بأي تجربة جمالية عند الجميع ، وما شعورنا بالأمان في التجربة الجمالية سوى راحتنا من أخطار كبرى عبر الانزواء والاحتماء بخطر ضئيل يمثله الغموض ، <br /><br />لكن العلم هو تدمير للخطر الضروري لبقاء اللذة ، فلا لذة نجدها على سبيل المثال في قولنا ٣+٥ يساوي ثمانية ، إنها ستبقى هكذا دائما مأمونة الجانب وبالتالي لا حيوية بها أي لا إمكانية للجمال .<br /><br /><br /><br /><br />&#x25fe;&#xfe0f;المعرفة توحي بالاقتناء والشبع والجمال يتطلب لتوهجه الجوع والحرمان أو سرعة ظهورهما بالذات حين الغياب ، أو بقاءهما في حال العشق والهيام . <br />العلم فعليا يشعرك (لعله يوهمك ) بأنك قد امتلكت الظاهرة باعتقادك فهمها ، وبالتالي فإن شعور الحاجة أقل .</p>
<p> </p>
<p>للحديث مزيد في مقالة طويلة مستقبلا</p>
46]]></content:encoded>
						                            <category domain="https://rkayz.com/forums/philosophy-of-art/">فلسفة الجمال</category>                        <dc:creator>عصام مطير</dc:creator>
                        <guid isPermaLink="true">https://rkayz.com/forums/topicid/122/</guid>
                    </item>
				                    <item>
                        <title>الجمال ، مقدمة بسيطة</title>
                        <link>https://rkayz.com/forums/topicid/51/</link>
                        <pubDate>Thu, 31 Aug 2023 20:17:27 +0000</pubDate>
                        <description><![CDATA[إنْ أنت أبصرت الجمال ولم تهِم‏كنتَ امرءًا خشن الطباع بليدا ‏،‏⁧‫إيليا أبو ماضي‬⁩

‏إن هذا البيت يضع لنا تعريفًا للجمال ، إنه ذاك الذي يتوجب عليك إبداء الهيام/الغرام نحوه تلقائيا ، إنه (انف...]]></description>
                        <content:encoded><![CDATA[<p> </p>
<p> </p>
<blockquote>
<p>إنْ أنت أبصرت الجمال ولم تهِم<br />‏كنتَ امرءًا خشن الطباع بليدا <br />‏،<br />‏⁧‫إيليا أبو ماضي‬⁩</p>
</blockquote>
<p><br />‏إن هذا البيت يضع لنا تعريفًا للجمال ، إنه ذاك الذي يتوجب عليك إبداء الهيام/الغرام نحوه تلقائيا ، إنه (انفعال) واعي بعد الإبصار يشترط الدهشة والإفلات من قبضة الواقع . <br /><br />‏🔹عرّف القديس توما الأكويني "الجميل" على أنه : "ذلك الذي ، لدى رؤيته يسر" ، وقد سبقه القديس أوغسطين بقوله أن الجمال "يقوم في الوحدة ، في المختلفات ، والتناسب العددي ، والانسجام بين الأشياء" <br /><br />‏🔹قبلهما قال الفيثاغوريون أن الجمال هو أعلى درجة من التناغم بين الذات والموضوع ، وهو لديهم يقوم على النظام والتماثل والانسجام . <br /><br />‏🔹سقراط ربطه بالخير والمنفعة ، فعند سقراط العين الجاحظة أجمل من العين العادية لأن الجحوظ يمنح رؤية أوسع ، (نلاحظ هنا الجمال مرتبط بالنفعية ) وهو موقف نال الكثير من النقد عبر التاريخ وأما أرسطو فربطه بثلاث مكونات : الكلية/الوحدة ، والتناسق/التآلف، والنقاء <br /><br />‏يرى جلبرت في كتابه "تاريخ علم الجمال": <br />‏"إنّا لنعلم أن الانسجام كان هو المرادف المتعرف به للجمال أو لهدف الفنان طيلة عصور فلسفة الفن"<br /><br />‏🔹وما يهمني هو نص أفلاطون عن الجمال :<br /><br />‏"وهناك أخيرا الغاية من حديثى إنها تتعلق بالنوع الرابع من أنواع الهوس أجل الهوس الذى يحدث عند رؤية الجمال الأرضى فيذكره من يراه بالجمال الحقيقى وعندئذ يحس المرء بأجنحة تنبت فيه وتتعجل الطيران ولكنها لا تستطيع فتشرئب ببصرها إلى أعلى كما يفعل الطائر وتهمل موجودات الأرض حتى لتوصف بأن الهوس قد أصابها" <br />‏محاورة فايدروس - ص ٦٨<br /><br />‏▪️نص أفلاطون يميل نحو الشعر في كونه (مجازًا) إذ يشير نحو عالم المُثُل عبر تصوير مشاعر المرء التي تدفعه نحو الذوبان في لحظة الجمال بأجنحة لكنها أجنحة لا تستطيع إيصاله لذلك العالم الكامل ، إلا أنها تشير إليه ، وهذا المعنى "الروحي" للجمال يدفعني نحو فهم أفلاطون الذي يرى عالم المثل ليس بعيدا عنا لكننا محبولون على أن لا نراه ، وهو بذلك في الذات (ربما هو خلف الصورة أقصد خلف الوعي برمّته) <br />‏فالعالم هو مستوى صوري بناءً على أننا نحن قد منحناه هذا الظهور من خلال (الوعي/الدماغ) وما هو خلف هذا العالم قد يكون أقرب مما نتوقع ، أقصد عالم المُثُل .<br /><br />‏▪️أقرب رؤية عصرية لأفلاطون هي رؤية كارل يونغ الذي ربط بين الفن واللاوعي الجمعي للنوع البشري وإن كانت رؤية مختزلة في "الفنان" لا الجمال ككل ، وهي رؤية روحية/غيبية لكنها بالطبع لا علاقة لها بعالم المُثُل ، بل بعالم اللاوعي ، وهو لا وعي جمعي وليس فردي كما عند فرويد ، <br />‏يقول كارل يونغ :</p>
<p> </p>
<blockquote>
<p>‏"والفنان ليس شخصًا يتمتع بإرادة حرة ويسعى خلف غاياته فحسب ، بل هو من يسمح للفن بإدراك أهدافه من خلاله ، قد يتمتع ككائن بشري بأنماط وإرادة ، وأهداف شخصية ، لكنه كفنان هو إنسان بالمعنى الأسمى : هو "إنسان جمعي" ، إنه مركبة وقالب للحياة النفسية اللاواعية للنوع البشري ، تلك وظيفته ، وهي تغدو أحيانًا ثقيلة إلى حد تفرض عليه فيه التضحية بسعادته وبكل ما يجعل الحياة جديرة بالعيش بالنسبة للكائن البشري العادي"<br /><br />‏الروح في الفن والإنسان والأدب ، كارل يونغ ص ١٣٦</p>
</blockquote>
<p> </p>
<p>كما يظهر مما سبق أن تفسير الجمال أخذ اختلافا واضحا بين المفكرين والفلاسفة ناهيك عن بقية الناس ، لذا كان الميل نحو التصوير بلغة الأدب يناسب موضوع الجمال ، وهذه الصعوبة في تفسير الجمال ربما هو سر انجذابنا له وأنهي هذه المقدمة بقول أوسكار وايلد بروايته :<br />"الجمال نوع من عبقرية، بل هو حقا أرقى من العبقرية، إنه لا يحتاج إلى تفسير، فهو من بين الحقائق العظيمة في هذا العالم، إنه مثل شروق الشمس، أو انعكاس صَدَفَةٍ فضية نسميها القمر على صفحة المياه المظلمة" (رواية "صورة دوريان جراي") ،</p>
<p>وحياكم الله في منتدى فلسفة الجمال لنناقش معًا علم الجمال الذي هو "فرع من الفلسفة يتعامل مع طبيعة الجمال ومع الحكم المتعلق به"</p>]]></content:encoded>
						                            <category domain="https://rkayz.com/forums/philosophy-of-art/">فلسفة الجمال</category>                        <dc:creator>عصام مطير</dc:creator>
                        <guid isPermaLink="true">https://rkayz.com/forums/topicid/51/</guid>
                    </item>
							        </channel>
        </rss>
		